تست شمارش میکروبی | آزمون کانت میکروبی (bioburden) | شمارش کلنی (CFU Count)

هدف اصلی این تست‌ها، تعیین تعداد میکروارگانیسم‌ها (باکتری، مخمر، کپک) در یک نمونه معین (مانند غذا، آب، دارو یا نمونه بالینی) است. انتخاب روش به عواملی مانند نوع میکروارگانیسم، نوع نمونه، دقت مورد نیاز و سرعت نتیجه‌گیری بستگی دارد.

تست شمارش میکروبی | آزمون کانت میکروبی (bioburden) | شمارش کلنی (CFU Count) توسط کارشناسان میکروبیولوژیست ساینس بازار انجام میشود. تمامی مستندات و تصاویر مراحل انجام تست شمارش میکروبی در خدمت شما پژوهشگر گرامی قرار خواهد گرفت.

دسته‌بندی کلی روش‌های شمارش میکروبی

۱. روش‌های شمارش میکروب زنده (Viable Count)

این روش‌ها فقط میکروارگانیسم‌های زنده و قابل تکثیر را شمارش می‌کنند.

الف) شمارش کلنی (CFU Count)

این روش استاندارد طلایی و پرکاربردترین روش شمارش است. (Colony Forming Units = CFU)

• اصل کار: رقیق‌سازی متوالی نمونه و کشت آن روی محیط کشت جامد آگار. پس از انکوباسیون، هر سلول زنده و قابل تکثیر، به یک کلنی قابل مشاهده تبدیل می‌شود. شمارش این کلنی‌ها و ضرب در فاکتور رقیق‌سازی، تعداد میکروارگانیسم در نمونه اصلی را می‌دهد.

• روش‌های اجرا:

  • Pour Plate Method: نمونه به پلیت منتقل شده و سپس محیط آگار مذاب و خنک روی آن ریخته می‌شود. مناسب برای میکروارگانیسم‌های هوازی و بی‌هوازی.

  • Spread Plate Method: نمونه روی سطح محیط آگار جامد پیپت شده و با میله شیشه ای پخش می‌شود. مناسب برای میکروارگانیسم‌های هوازی.

• محاسبه:
  CFU/ml (or g) = (تعداد کلنی‌ها) × (عکس فاکتور رقیق‌سازی)

• مزایا: دقیق، ارزان، امکان شناسایی و مطالعه کلنی.

• معایب: زمان‌بر (۲۴-۷۲ ساعت)، فقط میکروب‌های قابل کشت را شمارش می‌کند.

ب) آزمايش بيشترين تعداد احتمالی باکتری ها (Most Probable Number – MPN)

این روش برای نمونه‌هایی که ذرات ریز دارند یا میکروارگانیسم‌های آنها به سختی روی آگار رشد می‌کنند، ایده‌آل است.

• اصل کار: تهیه یک سری رقیق‌سازی متوالی (معمولاً ۳ یا ۵ لوله برای هر رقت) از نمونه در محیط کشت مایع. پس از انکوباسیون، لوله‌های مثبت (کدر شدن یا تولید گاز) شناسایی شده و با مراجعه به جدول آماری MPN، تعداد احتمالی میکروارگانیسم در نمونه اصلی محاسبه می‌شود.

• کاربرد اصلی: شمارش باکتری‌های شاخص آلودگی مدفوعی مانند کلیفرم‌ها و E. coli در آب و فاضلاب.

• مزایا: مناسب برای نمونه‌های کدر یا حاوی ذرات.

• معایب: دقت کمتر از روش CFU، حجم کاری بیشتر و نیاز به محیط کشت بیشتر.

۲. روش‌های شمارش کل (Total Count) در تست شمارش میکروبی

این روش‌ها همه سلول‌ها (زنده و مرده) را شمارش می‌کنند.

الف) شمارش میکروسکوپی مستقیم (Direct Microscopic Count)

• اصل کار: استفاده از لام مخصوص با شبکه‌بندی مشخص (مانند لام نئوبار یا هِموسیتومتر). نمونه روی لام قرار گرفته و مستقیماً زیر میکروسکوپ شمارش می‌شود.

• کاربرد: شمارش سریع باکتری در شیر (شمارش مستقیم برید)، شمارش سلول‌های مخمر در صنایع تخمیر.

• مزایا: بسیار سریع (چند دقیقه)، ارزان.

• معایب: نمی‌تواند بین سلول زنده و مرده تمایز قائل شود؛ برای نمونه‌های با تراکم کم مناسب نیست؛ نیاز به تجربه دارد.

ب) سیتومتری (Flow Cytometry)

• اصل کار: سلول‌ها به صورت تک‌تک از جلوی یک پرتوی لیزر عبور داده می‌شوند. پراکندگی نور و فلورسانس (در صورت استفاده از رنگ‌های فلورسنت مخصوص DNA) اندازه‌گیری شده و سلول‌ها شمارش و حتی تفکیک می‌شوند.

• مزایا: بسیار سریع، دقیق، قابلیت تفکیک سلول‌های زنده از مرده.

• معایب: دستگاه گران‌قیمت، نیاز به اپراتور متخصص.

۳. روش‌های سریع (Rapid Methods) تست شمارش میکروبی

تست شمارش میکروبی در ساینس بازار انجام میشود.

الف) اندازه‌گیری ATP بایولومینسانس

• اصل کار: ATP (مولکول انرژی‌زا) در تمام سلول‌های زنده وجود دارد. با افزودن آنزیم لوسیفراز به نمونه، ATP با تولید نور واکنش می‌دهد. مقدار نور تولیدی مستقیماً با میزان ATP و در نتیجه با تعداد سلول‌های زنده مرتبط است.

• کاربرد: پایش بهداشت سطوح در صنایع غذایی و دارویی به صورت سریع (در چند ثانیه).

• مزایا: بسیار سریع (۱۵-۳۰ ثانیه).

• معایب: نمی‌تواند بین انواع میکروارگانیسم‌ها تمایز قائل شود و ATP باقیمانده از سلول‌های مرده یا مواد غذایی ممکن است نتیجه را مختل کند.

جمع‌بندی و انتخاب روش تست شمارش میکروبی

برای انجام هر یک از این تست‌ها، رعایت اصول آسپتیک و پروتکل‌های استاندارد (مانند استانداردهای ملی ایران یا ISO) برای اطمینان از صحت نتایج کاملاً ضروری است.

ثبت سفارش انجام تست شمارش میکروبی توسط کارشناسان خبره ازمایشگاهی ساینس بازار انجام میشود. تمامی مستندات و تصاویر مراحل انجام تست در خدمت شما پژوهشگر گرامی قرار خواهد گرفت.

تست شمارش میکروبی | آزمون کانت میکروبی (bioburden) | شمارش کلنی (CFU Count)

تست شمارش میکروبی