انواع متداول محلول های ضد عفونی کننده
1. ضد عفونی کننده های مبتنی بر الکل (مانند اتانول، ایزوپروپانول)
– غلظت: 60-90٪ (موثرترین در ~70٪)
– مکانیسم: پروتئین ها را دناتوره می کند و غشای سلولی را مختل می کند.
– موارد استفاده:
– ضدعفونی کننده های دست
– ضدعفونی پوست قبل از تزریق
– مزایا: سریع الاثر، طیف گسترده
– معایب: پوست را خشک می کند، روی هاگ بی تاثیر است
2. کلرهگزیدین (به عنوان مثال، کلرهگزیدین گلوکونات 2-4٪)
– مکانیسم: غشای سلولی باکتری را مختل می کند
– موارد استفاده:
– اسکراب های جراحی
– دهانشویه (برای التهاب لثه)
– **مزایا:** اثر طولانی مدت (تا 6 ساعت)
– ** معایب: ** می تواند چشم را تحریک کند، در برابر ویروس ها کمتر موثر است
3. پوویدون ید (بتادین®)
– غلظت: 5-10٪
– مکانیسم: ید آزاد می کند و پروتئین های میکروبی را اکسید می کند
– موارد استفاده:
– تمیز کردن زخم
– آماده سازی پوست قبل از جراحی
– مزایا: طیف گسترده (باکتری ها، قارچ ها، ویروس ها)
– معایب: پوست/لباس را لکه می کند، می تواند باعث تحریک شود
4. پراکسید هیدروژن (H2O2)
– غلظت: 3% (مصرف پزشکی)
– مکانیسم: اجزای سلول را اکسید می کند (عمل حباب زدگی زباله ها را از بین می برد)
– موارد استفاده:
– تمیز کردن جزئی زخم
– دهانشویه (رقیق شده)
– مزایا: موثر در برابر باکتری های بی هوازی
– معایب: در غلظت های بالا به بافت سالم آسیب می رساند
5. بنزالکونیوم کلرید (BAC)
– متداول در:
– دستمال مرطوب ضد عفونی کننده
– قطره چشم (مواد نگهدارنده)
– مزایا: غیر تحریک کننده، در مناطق حساس استفاده می شود
– معایب: در برابر برخی ویروس ها (مانند نورو ویروس) کمتر موثر است.
**چگونه ضد عفونی کننده مناسب را انتخاب کنیم؟**
**وضعیت** | **ضد عفونی کننده توصیه شده**
———————————————————
ضد عفونی کننده دست | مبتنی بر الکل (70٪) یا کلرهگزیدین
تمیز کردن زخم | پوویدون-ید یا H2O2 رقیق
ضدعفونی قبل از جراحی | کلرهگزیدین یا پوویدون ید
غشاهای مخاطی (دهان، چشم) | بنزالکونیوم کلرید (خفیف)
**ایمنی و عوارض جانبی**
✔ ** انجام دهید:**
– از غلظت صحیح استفاده کنید.
– پچ تست برای آلرژی.
– دور از دسترس کودکان نگهداری شود.
✖ **اجتناب:**
– مخلوط کردن ضد عفونی کننده ها (به عنوان مثال، H2O2 + ید = تحریک).
– استفاده بر روی زخم های عمیق بدون توصیه پزشکی.
محلول ضد عفونی کننده DIY (استفاده اضطراری)**
یک ضد عفونی کننده خانگی** ساده را می توان با:
– 1 فنجان آب مقطر **
– 1 قاشق غذاخوری پراکسید هیدروژن 3% ** (یا 1 قاشق غذاخوری سفید کننده، به درستی رقیق شده)
– اختیاری: چند قطره روغن درخت چای (ضد عفونی کننده طبیعی)
توجه: ضد عفونی کننده های تجاری برای مصارف پزشکی قابل اعتمادتر هستند.